Podstawowe pojęcia i terminy związane z NARKOMANIĄ

• NARKOTYZOWANIE SIĘ – to przyjmowanie substancji i związków chemicznych oddziałujących na OUN człowieka w celach niemedycznych a dla osiągnięcia przyjemności.

• UZALEŻNIENIE – oznacza potrzebę powtarzania dawki alkoholu lub środka psychoaktywnego (narkotyku) dla wywołania dobrego samopoczucia lub uniknięcia złego. Rozróżniamy uzależnienia: psychiczne - charakteryzujące się wyłącznie wystąpieniem zespołu objawów psychotycznych oraz uzależnienie fizyczne - związane z objawami somatycznymi w momencie odstawienia jako efektów ingerencji środka w procesy fizjologiczne i metaboliczne.

• ZESPÓŁ UZALEŻNIENIA – grupa zjawisk behawioralnych, poznawczych i fizjologicznych rozwijających się w wyniku powtarzającego się przyjmowania substancji psychoaktywnych.

• ABSTYNENCJA – powstrzymywanie się od zażywania środków psychoaktywnych. Nie należy tego terminu mylić z terminem „zespołu abstynencyjnego” używanego czasami zamiennie z terminem „zespołu odstawiennego”.

• NADUŻYWANIE (ABUSE) – grupa terminów zdefiniowanych jako ciagłość używania środka psychoaktywnego mimo świadomości trwałych lub nawracających skutków negatywnych (zdrowotnych, społecznych, zawodowych).

• NAŁÓG LEKOWY LUB ALKOHOLOWY – powtarzające się używanie jednej lub kilku substancji psychoaktywnych powodujących, że osoba przyjmująca (nałogowiec) znajduje się okresowo lub przewlekle w stanie intoksykacji i odczuwa przymus przyjmowania wybranej substancji. Z reguły rozwija się w tym zespole tolerancja, a przerwanie przyjmowania prowadzi do zespołu abstynencyjnego. Dla alkoholu stosuje się termin równoznaczny - alkoholizm.

• ZABURZENIA AFEKTYWNE, REZYDUALNE – są to zmiany w nastroju wywołane przez alkohol lub substancje psychoaktywne utrzymujące się dłużej niż przewidywalny czas działania tych substancji.

• SZKODLIWA REAKCJA NA LEK (ADVERSE DRUG REACTION) – w medycynie ogólnej i farmakologii określana jako toksyczna reakcja somatyczna (rzadziej psychiczna) wywołana działaniem leku. Reakcja może być przewidywalna lub idiosynkratyczna albo alergiczna (nieprzewidywalna). W omawianym kontekście chodzi o nieprzyjemne reakcje i odczucia w trakcie przyjmowania substancji psychoaktywnych.

• AMNEZJA – utrata lub zaburzenie pamięci (całkowite lub częściowe, trwałe lub okresowe) dające się wytłumaczyć przyczynami somatycznymi (zmiany organiczne w wyniku działania narkotyku) lub wyłącznie psychicznymi.

• PSYCHOZA AMFETAMINOWA – zaburzenie charakteryzujące się urojeniami, omamami, nadaktywnością i chwiejnością nastroju. Najczęściej zachowanie chorego jest nieracjonalnie wrogie wobec otoczenia. Zespół występuje po przyjmowaniu średnich i wysokich dawek amfetaminy lub wkrótce po odstawieniu narkotyku.

• ZESPÓŁ AMNESTYCZNY – wywołany alkoholem lub substancjami psychoaktywnymi. Charakteryzuje się silnymi, przewlekłymi upośledzeniami pamięci świeżej i trwałej.

• ZESPÓŁ BRAKU MOTYWACJI – apatia, brak skuteczności działania, trudności w wykonywaniu codziennych czynności. Przypisywany głównie działaniu kanabis.

• ZŁA PODRÓŻ (BAD TRIP) – w żargonie osób uzależnionych negatywny, inny od oczekiwanego skutek przyjęcia substancji psychoaktywnej.

• DETOKSYKACJA – proces bezpiecznego i skutecznego (zgodnie z procedurą kliniczną) odstawienia substancji psychoaktywnej w sposób minimalizujący objawy zespołu abstynencyjnego, wyprowadzający pacjenta ze skutków działania przyjmowanej substancji.

• HALUCYNOGEN – substancja chemiczna wywołująca zmiany w postrzeganiu, myśleniu, uczuciach. Działania przypomina obrazem endogenne psychozy. Nie powoduje upośledzenia pamięci i orientacji (np. LSD, psylocybina, meskalina).

• WZNOWA, NAWRÓT – powrót do picia alkoholu lub przyjmowania środków psychoaktywnych po okresie abstynencji, z ponownym rozwinięciem się wszystkich objawów uzależnienia, tolerancją i objawami zespołu odstawienia.

• TOLERANCJA – osłabienie reakcji na działanie substancji psychoaktywnej wywołane jej przewlekłym stosowaniem.